Dinh dưỡng cho bệnh nhân hội chứng ruột ngắn

Đoạn ruột bị mất ở bệnh nhân hội chứng ruột ngắn làm giảm diện tích tiếp xúc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến vấn đề tiêu hoá và hấp thu ở bệnh nhân. Một chế độ ăn cân đối không những cung cấp các chất dinh dưỡng thiết yếu mà còn giúp kích thích ruột thích nghi, tăng cường khả năng hấp thu và cải thiện vấn đề tiêu hoá.  Hãy cùng Suppro tìm hiểu chi tiết vai trò dinh dưỡng cho bệnh nhân hội chứng ruột ngắn nhé!

1. Hội chứng ruột ngắn là gì?

Hình ảnh các đoạn ruột bị cắt 

Hội chứng ruột ngắn (Short Bowel Syndrome – SBS) là tình trạng ruột bị cắt ngắn, làm rối loạn chức năng đường ruột ngăn cản sự hấp thu hoặc mất khả năng không thể hấp thu đủ chất dinh dưỡng từ thực phẩm. Tình trạng hội chứng ruột ngắn có thể nhẹ, nặng, trung bình tùy thuộc vào độ dài ruột được cắt và mức hoạt động của ruột non. Nguyên nhân hội chứng thường xảy ra sau phẫu thuật điều trị bệnh Crohn, viêm ruột non, chấn thương ruột, thiếu máu cục bộ mạc treo, tai biến mạch máu hoặc tắc nghẽn sau phẫu thuật,.. 

Ở những bệnh nhân mắc hội chứng ruột ngắn, sự kém hấp thu xảy ra một số triệu chứng như:

• Khó tiêu, đau bụng, đầy hơi
• Tiêu chảy, phân lỏng, nhầy, có mùi hôi
• Luôn cảm thấy mệt mỏi, chóng váng
• Giảm cân không chủ ý, suy dinh dưỡng 
• Nước tiểu sẫm màu hoặc đi tiểu ít hơn bình thường

2. Dinh dưỡng ở bệnh nhân Hội chứng ruột ngắn

Dinh dưỡng ở bệnh nhân Hội chứng ruột ngắn

2.1 Bổ sung dinh dưỡng ở bệnh nhân hội chứng ruột ngắn

Protein

Protein thành phần của các cơ quan như mô, cơ, có vai trò tái tạo mô, xây dựng cơ bắp và duy trì hệ miễn dịch. Đồng thời, bữa ăn giàu protein làm tăng cảm giác no lâu hơn và cải thiện độ ngon miệng ở bệnh nhân. Những thực phẩm giàu protein như trứng, thịt gà, hải sản, các loại đậu, hạt,…

Carbohydrate

Carbohydrate có vai trò cung cấp năng lượng, chiếm khoảng 50 – 60% tổng năng lượng nhu cầu nạp vào mỗi ngày. Vì vậy, cần lựa chọn những thực phẩm carbohydrate phức hợp, giàu chất xơ giúp duy trì chức năng và ngăn ngừa táo bón. 

Chất béo

Chất béo cung cấp năng lượng, axit béo thiết yếu và các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K. Nguồn thực phẩm giàu chất béo lành mạnh như dầu ô – liu, dầu hạt cải, các loại hạt, bơ, và các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá cam,… 

Bổ sung đa dạng các nhóm chất dinh dưỡng

Chất xơ

Chất xơ là nguồn dinh dưỡng dồi cho các vi khuẩn có lợi trong đường ruột, giúp cân bằng hệ vi sinh vật, và hỗ trợ tiêu hoá thức ăn. Chất xơ không tan như rau sống, ngũ cốc nguyên hạt, làm tăng khối lượng phân và giảm thời gian chuyển hóa qua ruột. Và chất xơ tan như yến mạch, bơ, các loại đậu, hạt, trái cây làm chậm quá trình rỗng dạ dày. 

Uống đủ nước

Nước có vai trò quan trọng giúp tiêu hoá, hấp thu các chất dinh dưỡng và duy trì chức năng hoạt động của các cơ quan trong cơ thể. Bên cạnh đó, nước duy trì cân bằng điện giải, giảm nguy cơ tiêu phân nhầy và đầy hơi.

Uống đủ nước cải thiện vấn đề tiêu hoá

2.2 Nguyên tắc Dinh dưỡng 

• Chia nhỏ các bữa ăn trong ngày: Việc ăn nhiều bữa nhỏ giúp giảm căng thẳng cho đường ruột, và đủ nhu cầu calo. Đồng thời, chia nhỏ giúp kích thích sự hấp thụ chất dinh dưỡng, tăng tốc độ thích nghi của ruột, và kiểm soát các triệu chứng tiêu hoá. 
• Ăn chậm nhai kỹ: Nhai kỹ thức ăn giúp phân huỷ thức ăn dễ dàng, ngăn chặn thực phẩm gây tắc nghẽn khi qua đường ruột. Khi nhai kỹ giúp cảm nhận được hương và mùi vị của thức ăn làm tăng cảm giác ăn ngon hơn, và giúp no lâu.
• Tránh uống nước trong khi ăn: Uống nước giữa các bữa ăn thay vì trong bữa ăn sẽ giúp tiêu hoá và hấp thụ thức ăn tốt hơn. Uống nước trong khi ăn làm giảm cảm giác thèm ăn, và thức ăn xuống ruột nhanh hơn, cơ thể không thể tiêu hoá và hấp thụ hoàn toàn các chất dinh dưỡng. 

3. Sản phẩm bổ sung Dinh dưỡng

3.1 Sữa và các sản phẩm từ sữa

Sữa và các sản phẩm chế biến từ sữa không chỉ cung cấp năng lượng mà còn cung cấp giàu protein, canxi và vitamin D, giúp bảo vệ sức khoẻ xương và cơ thể. Ở một số bệnh nhân hội chứng ruột ngắn thường không hấp thu tốt các sản phẩm chứa đường lactose và gây ra một số triệu chứng như đầy hơi, và tiêu chảy. Vì vậy, lựa chọn những sản phẩm sữa chứa lactose free thay thế cho các loại sữa thông thường, sữa chua, phô mai,.. Tuy nhiên, thực phẩm chứa đường lactose hỗ trợ làm tăng cảm giác ngon miệng cho bệnh nhân, nếu chức năng ruột có thể hấp thụ được lactose, thì không nên hạn chế những sản phẩm sữa chứa đường lactose.

Bổ sung sữa và thực phẩm giàu probiotic

3.2 Thực phẩm giàu probiotic

Vi khuẩn đường ruột đóng vai trò quan trọng trong chuyển hoá và duy trì cân nặng. Trong chế độ ăn hằng ngày, việc cung cấp thực phẩm giàu probiotic giúp bổ sung men vi sinh và bảo vệ hệ vi sinh vật đường ruột. Hệ vi sinh vật khỏe mạnh có tác dụng cải thiện chức năng hàng rào ruột, tăng nhu động ruột, tạo điều kiện thuận lợi cho sự thích nghi và khả năng miễn dịch của hệ tiêu hoá. Những thực phẩm giàu probiotic như sữa chua, yaourt, kim chi, kombucha, kefir,…

3.3 Soup cao năng lượng Suppro Bio

Soup cao năng lượng hỗ trợ tiêu hoá Suppro – Bio, vừa bổ sung năng lượng, vừa cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng. Soup có thể dùng thay thế trong các bữa ăn chính hoặc bữa ăn phụ trong ngày. Suppro-Bio với đa dạng thành phần dinh dưỡng:

• Đạm whey chất lượng cao chứa BCAA, hỗ trợ xây dựng khối cơ.
• Chất béo từ thực vật như MUFA, PUFA và MCT hỗ trợ cung cấp năng lượng, hấp thu vitamin tan trong dầu và giúp hấp thu cholesterol xấu.
• Probiotic cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, hỗ trợ ngăn ngừa rối loạn tiêu hoá và tiêu chảy.
• Chất xơ hoà tan (FOS) hỗ trợ tiêu hoá thức ăn và ngăn ngừa táo bón.
• Sữa non (colostrum) cung cấp kháng thể, kích thích tái tạo niêm mạc ruột và phòng ngừa nhiễm khuẩn.

Soup cao năng lượng hỗ trợ tiêu hoá

4. Tổng kết

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng ở bệnh nhân hội chứng ruột ngắn, giúp khôi phục và cải thiện tình trạng dinh dưỡng, tối ưu hoá chất lượng sống cho bệnh nhân. Bằng cách xây dựng chế độ ăn với những thực phẩm phù hợp, giàu protein, ít chất béo với bữa ăn được chia nhỏ, uống đủ nước giúp cải thiện hệ tiêu hoá và giảm các triệu chứng khó chịu. 

CNDD.Lê Thị Tài

HINU – Giấc mơ Dinh dưỡng Việt