Dinh dưỡng cho bệnh nhân rối loạn nuốt

Rối loạn nuốt là vấn đề ảnh hưởng đến khả năng ăn uống của bệnh nhân, gây cản trở quá trình vận chuyển thức ăn từ miệng đến dạ dày. Tình trạng tắc nghẽn và ứ đọng thức ăn ở vùng hầu hoặc xương ức gây cản trở bệnh nhân không nhận đủ năng lượng, cũng như các chất dinh dưỡng protein, carbohydrate. Do đó, làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng, giảm khối lượng cơ và giảm chất lượng sống, tăng tỷ lệ tái nhập viện nếu đang điều trị bệnh. Trong bài viết này cùng Suppro tìm hiểu về tầm quan trọng của Dinh dưỡng cho bệnh nhân rối loạn nuốt nhé.

1. Rối loạn nuốt là gì?

Rối loạn nuốt là rối loạn đặc trưng bởi sự khó nhai hoặc nuốt thức ăn, gây ra cảm giác đau, khó chịu và tăng nguy cơ hít phải thức ăn vào phổi.

Những dấu hiệu nhận biết bệnh nhân gặp tình trạng rối loạn nuốt:

– Thường xuyên bị sặc, ho khi ăn, hoặc uống.

– Có xu hướng đổi giọng, khàn giọng.

– Khó khăn khi nuốt hoặc nuốt nhiều lần.

Đối tượng thường xảy ra rối loạn nuốt: 

• Bệnh nhân lớn tuổi
• Biến chứng ở bệnh nhân mắc ung thư đầu, cổ, thực quản
• Ảnh hưởng bởi bệnh tật, lão hóa.

Hình ảnh Rối loạn nuốt

2. Dinh dưỡng cho bệnh nhân rối loạn nuốt

2.1 Vai trò Dinh dưỡng ở bệnh nhân rối loạn nuốt

Dinh dưỡng đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp bổ sung năng lượng và cung cấp đầy đủ dưỡng chất để duy trì trọng lượng cơ thể và cơ bắp trong quá trình hồi phục. Bệnh nhân rối loạn nuốt được bổ sung dinh dưỡng qua hai cách phổ biến là ăn bằng đường miệng với thức ăn mềm, và bổ sung đường ống qua thông mũi dạ dày.

Một số nghiên cứu đã chứng minh rằng, ở những bệnh ăn uống bằng đường miệng sẽ cải thiện chức năng nuốt cũng như chất lượng cuộc sống. Việc nuôi ăn qua ống thông ẩn chứa nguy cơ viêm phổi, có khi cao hơn tình trạng hít vào phổi khi ăn bằng đường miệng. Tuy nhiên, ở bệnh nhân đang có nguy cơ suy dinh dưỡng và gặp khó khăn trong việc nuốt, việc bổ sung dinh dưỡng qua ống thông giúp cải thiện tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân.

2.2 Sử dụng chất làm đặc thực phẩm

Ở bệnh nhân bổ sung dinh dưỡng qua đường miệng, chế độ ăn được điều chỉnh kết cấu phù hợp với tình trạng nuốt của bệnh nhân. Kết cấu và dạng thức ăn như rắn hay lỏng, mức độ mềm hay kết dính giúp bệnh nhân dễ nuốt hơn. Thức ăn cần được nấu mềm xay nhuyễn hoặc điều chỉnh bằng chất làm đặc theo hướng dẫn theo khung IDDSI (International Dysphagia Diet Standardisation Initiative – Chuẩn hóa Chế độ ăn Rối loạn Nuốt Quốc tế). Trong chế biến thức ăn, có thể thêm các thành phần làm ẩm như bơ, nước sốt, sữa chua, hoặc mayonnaise,… Bởi vì đặc điểm của những thức ăn mềm là nước vẫn có khả năng tách khỏi thức ăn nên không an toàn với người bệnh khó nuốt.

2.3 Đa dạng các loại thực phẩm

Đa dạng các loại thực phẩm trong các bữa ăn hằng ngày, giúp đảm bảo năng lượng và cung cấp đầy đủ dưỡng chất như protein, carbohydrate, chất béo, vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, cần phải lựa chọn thực phẩm mềm, dễ nhai, hoặc nuốt như các loại thịt mềm (thịt cá, thịt gà hoặc thịt xay), đậu hủ, các loại củ, và trái cây chín mềm. Đồng thời, cần tránh những thức ăn cứng, dai, nhiều xơ, và thức ăn khó tiêu hoá như bánh nướng, bánh quy, khoai tây chiên, các loại hạt, trân châu vì dễ bị tắc nghẽn trong cổ họng.

2.4 Tăng mật độ dinh dưỡng trong chế độ ăn

Trong chế độ ăn cần tăng mật độ dinh dưỡng, bệnh nhân sẽ hấp thụ nhiều dưỡng chất, và cung cấp đủ năng lượng để bệnh nhân không không bị cảm giác đói, hoặc thèm ăn. Đặc biệt có thể bổ sung chất béo trung tính chuỗi trung bình – MCT (dầu dừa, dầu cọ, bơ động vật và sữa nguyên chất), bột protein hoặc thực phẩm bổ sung. Bởi vì, trong bữa ăn mà bệnh nhân tiêu thụ một lượng lớn thực phẩm có thể gặp khó khăn nuốt, và cảm thấy mệt mỏi sau khi ăn. 

Dinh dưỡng ở bệnh nhân rối loạn nuốt

2.5 Dinh dưỡng bổ sung Soup Cao Năng Lượng Suppro gold

Soup cao năng lượng Suppro gold giúp hồi phục sức khỏe vừa bổ sung năng lượng, vừa cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết phòng ngừa tình trạng trạng sụt cân, suy mòn ở bệnh nhân rối loạn nuốt. Soup có thể dùng bổ sung trong các bữa ăn hoặc thay thế bữa ăn qua ống thông cho người bệnh. Suppro với đa dạng thành phần dinh dưỡng:

• Đạm whey chất lượng cao chứa BCAA, giúp tái tạo và phục hồi khối cơ, giúp bổ sung acid amin thiết yếu cơ thể không tự tổng hợp được.
• Chất béo từ thực vật như MUFA, PUFA và MCT hỗ trợ cung cấp năng lượng, tốt cho tim mạch và giúp hấp thu vitamin tan trong dầu.
• Bổ sung nhóm Nano Curcumin và nhóm Sulfo+ chiết xuất từ mầm đậu xanh và súp lơ xanh giúp tăng cường sức đề kháng và hệ miễn dịch, đồng thời Selen có trong mầm đậu xanh giúp tăng cường hoạt động enzym chống oxy hoá và kẽm trong súp lơ xanh cải thiện vị giác và phục hồi niêm mạc đường tiêu hoá.

Soup Cao năng lượng Suppro gold

3. Nguyên tắc bổ sung Dinh dưỡng cho bệnh nhân rối loạn nuốt

• Điều chỉnh tư thế khi ăn uống: tư thế hơi cúi đầu về trước có thể làm cho việc nuốt thức ăn dễ dàng, và giảm áp lực nuốt. Sau khi ăn xong, bệnh nhân cần giữ tư thế ngồi thẳng ít nhất 30 phút, giảm nguy cơ trào ngược, hít phải thức ăn, và quá trình tiêu hoá thức ăn tốt hơn.
• Hạn chế nói chuyện khi ăn và khuyến khích bệnh nhân ăn chậm, nhai kỹ giúp quá trình nuốt dễ dàng hơn và tránh bị nghẹn.
• Chia thức ăn thành nhiều bữa nhỏ, bệnh nhân ăn từ từ làm giảm áp lực khi phải nuốt quá nhiều lần mà vẫn đảm bảo đủ nhu cầu dinh dưỡng trong ngày.
• Sử dụng thìa nhỏ để điều chỉnh lượng thức ăn được đưa vào miệng, giúp bệnh nhân kiểm soát tình trạng nuốt.
• Thời gian ăn uống cần điều chỉnh cố định, phân bố các bữa ăn trong ngày phù hợp với mức ăn lượng của bệnh nhân. Tình trạng nuốt ở một số bệnh nhân thường tốt vào buổi sáng, có thể điều chỉnh khẩu phần buổi sáng nhiều hơn.
• Người nhà cần hỗ trợ không gian thoải mái trong quá trình ăn uống, cũng như động viên, khích lệ tinh thần bệnh nhân. Điều này giúp bệnh nhân cải thiện tình trạng nuốt và sự hài lòng trong bữa ăn.

4. Kết luận

Dinh dưỡng đóng vai trò vô cùng quan trọng cho bệnh rối loạn nuốt, vừa giúp bổ sung đầy đủ các chất dinh dưỡng, vừa cải thiện chất lượng sống của bệnh nhân. Tuy nhiên cần hiểu rõ mức độ nuốt của bệnh nhân để lựa chọn các loại thực phẩm phù hợp, kết cấu thức ăn cũng như nắm các nguyên tắc dinh dưỡng để cải thiện vấn đề nuốt và tình trạng dinh dưỡng. Với soup cao năng lượng Suppro có thể sử dụng trong các bữa ăn hằng ngày hay qua ống thông giúp bệnh nhân hồi phục với sức khoẻ và nâng cao thể trạng.

CNDD. Lê Thị Tài

HINU – Giấc mơ Dinh dưỡng Việt