Dinh dưỡng giúp cải thiện tình trạng táo bón ở trẻ nhỏ

Táo bón là một vấn đề tiêu hóa rất thường gặp và là nỗi “ám ảnh” của nhiều cha mẹ trong quá trình nuôi dưỡng trẻ nhỏ. Tình trạng này không chỉ gây ra cảm giác khó chịu, nguy hiểm hơn, chúng còn ảnh hưởng ngay lập tức đến sức khỏe, sự phát triển thể chất và tâm lý của trẻ. Bài viết dưới đây sẽ phân tích tình trạng táo bón ở trẻ nhỏ dưới góc độ Y khoa. Đồng thời, cung cấp cho cha mẹ các biện pháp đơn giản giúp cải thiện tình trạng này ở trẻ thông qua một chế độ dinh dưỡng hợp lý.             

1. Những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng táo bón ở trẻ nhỏ

Có tới 95% các trường hợp táo bón ở trẻ nhỏ có liên quan đến chức năng của đường tiêu hóa và 5% còn lại bắt nguồn từ nguyên nhân thực thể (sự bất thường về giải phẫu hoặc các tình trạng bệnh lý khác). Trong đó, táo bón do nguyên nhân chức năng là kết quả của nhiều yếu tố. Cụ thể: 

• Trẻ nhịn đi đại tiện: Cảm giác đau do khối phân to, cứng hoặc nhà vệ sinh không thoải mái hay đơn giản là việc trẻ mải chơi nên trì hoãn việc đi đại tiện .

• Sai lầm trong chế độ dinh dưỡng: hàm lượng chất xơ và nước uống không đáp ứng đủ nhu cầu khuyến nghị. Đặc biệt, sự thay đổi trong chế độ ăn ở các giai đoạn phát triển khác nhau dễ khiến trẻ gặp phải tình trạng táo bón. 
• Thay đổi trong thói quen sinh hoạt: trẻ bắt đầu đi lớp, thay đổi môi trường sống hoặc huấn luyện thói quen đi vệ sinh quá sớm có thể khiến trẻ phản kháng lại, nhịn đi đại tiện và dẫn tới táo bón.
• Yếu tố tâm lý: mối liên hệ căng thẳng giữa trẻ với gia đình và nhà trường là yếu tố dẫn tới tình trạng táo bón. Hoặc giáo dục trẻ quá sớm về sự sạch sẽ quá mức, quan điểm phân là bẩn sẽ dẫn tới tác dụng ngược lại, khiến trẻ sợ đi đại tiện. 

2. Những dấu hiệu giúp nhận biết tình trạng táo bón ở trẻ nhỏ

   Dấu hiệu phổ biến nhất của tình trạng táo bón ở trẻ nhỏ là tần suất đi đại tiện giảm và trẻ có cảm giác đau đớn, khó khăn khi đi vệ sinh. Ngoài ra, táo bón còn được đặc trưng bởi tình trạng ứ phân, khối phân to, cứng, có hình dạng phân dê. Và thường xuyên đi kèm các triệu chứng, hành vi bất thường như đau bụng, nín giữ phân, đại tiện không tự chủ (són phân) và xuất hiện máu trong phân.  

3. Chế độ dinh dưỡng phù hợp – chìa khóa giúp cải thiện tình trạng táo bón

Cải thiện chế độ ăn chính là biện pháp điều trị không dùng thuốc hiệu quả được áp dụng cả trong điều trị lẫn phòng ngừa tình trạng táo bón ở trẻ nhỏ.   

Đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị, cung cấp đầy đủ, đa dạng các nhóm chất đến từ các loại thực phẩm.

Nguyên tắc dinh dưỡng cơ bản này không chỉ đảm bảo sự phát triển toàn diện của trẻ, quan trọng hơn, đây còn là điều kiện cơ bản để hình thành khối phân, kích thích các phản xạ buồn đi đại tiện ở trẻ nhỏ. 

Bổ sung chất xơ.

Chất xơ có vai trò quan trọng đối với hệ tiêu hóa nói chung, giúp tạo khối phân, làm mềm phân và kích thích nhu động ruột, từ đó, cải thiện tình trạng táo bón. Theo khuyến nghị, lượng chất xơ tiêu thụ tối thiểu mỗi ngày ở trẻ trên 2 tuổi là “số tuổi cộng với 5g”. Tăng lượng rau xanh, trái cây, các loại ngũ cốc, các loại hạt giúp đem lại hiệu quả trong việc điều trị táo bón ở trẻ nhỏ.  

Cho trẻ uống đủ nước.

Chỉ bổ sung chất xơ là chưa đủ mà cần phải cung cấp cho cơ thể đủ chất lỏng để chất xơ di chuyển trong đường ruột dễ dàng hơn. Với trẻ nhỏ dưới 6 tháng, bổ sung thêm chất lỏng là không cần thiết. Đối với những trẻ lớn hơn, có thể tăng lượng chất lỏng bằng cách cho trẻ uống thêm nước lọc, nước trái cây, nước canh,…

Hạn chế những thực phẩm khiến gia tăng táo bón ở trẻ nhỏ.

Đồ ăn cay nóng, chiên rán nhiều dầu mỡ, chứa nhiều đường hoặc những thực phẩm dễ gây dị ứng ở trẻ nhỏ như trứng, sữa, lúa mì là những thực phẩm có liên quan mật thiết tới tình trạng táo bón. 

Kết luận: Chế độ dinh dưỡng hợp lý là chìa khóa giúp hệ tiêu hóa của trẻ luôn khỏe mạnh và là nền tảng của sự phát triển toàn diện. Bằng cách xây dựng một chế độ ăn đầy đủ, cân đối các nhóm chất, đặc biệt là nhu cầu về chất xơ và hàm lượng chất lỏng, cha mẹ có thể cải thiện đáng kể tình trạng táo bón ở trẻ nhỏ.      

CNDD. Hoàng Thị Hải Yến

HINU- Giấc mơ dinh dưỡng Việt