Chú ý khi tự nấu súp cho bệnh nhân ăn qua ống thông tại nhà

Hỗ trợ dinh dưỡng đường ống là một trong những biện pháp hỗ trợ dinh dưỡng nhằm duy trì hoặc cải thiện lượng dinh dưỡng nhập vào cơ thể. Qua phương pháp này, các chế phẩm dinh dưỡng dạng lỏng hoàn toàn được đưa vào dạ dày hoặc ruột non thông qua một ống nhỏ được thiết kế đặc biệt. Sản phẩm nuôi dưỡng bệnh nhân qua ống thông có phù hợp hay không cần được đánh giá theo nhiều tiêu chí. Vậy việc chế biến thực phẩm ăn qua ống thông tại nhà sẽ cần chú ý điều gì?

1. Lợi ích của việc tự nấu súp cho bệnh nhân ăn qua ống thông tại nhà

Đầu tiên chúng ta phải kể đến những lợi ích của việc ăn qua ống thông như:

• Phương pháp dinh dưỡng này bệnh nhân được nuôi dưỡng bằng đường ruột, hợp sinh lý cơ thể người so với dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch.
• Giúp bảo tồn chức năng của hàng rào ruột.
• Góp phần giảm tỉ lệ dị hóa dẫn đến sụt cân 
• Duy trì khả năng hấp thu của ruột

Bên cạnh những lợi ích chung trên, tự nấu súp cho bệnh nhân ăn qua ống thông tại nhà còn mang lại những hiệu quả sau:

• Tiết kiệm chi phí hơn do tận dụng được các nguồn thực phẩm sẵn có xung quanh.
• Tự chế biến súp tại nhà có thể có lợi trong các trường hợp cụ thể như không thể tiếp cận với các chế phẩm công thức thương mại vì lý do kinh tế, khoảng cách địa lý

2. Hạn chế của việc tự nấu súp cho bệnh nhân ăn qua ống thông tại nhà

• Việc chế biến có thể tiêu tốn rất nhiều thời gian để chuẩn bị thực phẩm, xay sinh tố, ninh nhừ…,phải chuẩn bị nhiều vật dụng liên quan (tủ lạnh, máy xay, hộp chứa đựng thực phẩm, thực phẩm)
• Các công thức tự chế biến thường không hoàn chỉnh về mặt dinh dưỡng vì tỉ lệ các chất dinh dưỡng không cân bằng.
• Nguy cơ gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm
• Súp ăn qua ống thông tự nấu thường đặc hơn và có thể gây  tắc bơm nuôi ăn, làm khó chảy qua dây nuôi ăn.
• Các công thức này chỉ nên nuôi qua dạ dày, nếu ống thông đặt tại tá tràng hoặc hỗng tràng, công thức phải khử trùng.
• Công thức nuôi ăn tự làm thường có đậm độ năng lượng thấp, do đó  bệnh nhân cần thể tích nuôi ăn lớn để đủ nhu cầu dinh dưỡng.
• Nguy cơ thiếu vi chất dinh dưỡng nếu không được bổ sung.

3. Những điều cần lưu ý khi pha chế súp tại nhà

3.1. Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm

Các quy trình vô khuẩn, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm nghiêm ngặt từ khi chế biến đến khi cho bệnh nhân ăn:

• Thức ăn nên được pha chế dưới các.điều kiện về an toàn vệ sinh nghiêm ngặt

và dự trữ lạnh ngay sau khi pha (tối đa 7°C)

• Nếu dùng chế độ nhỏ giọt liên tục, thức ăn để ngoài tủ lạnh nên dưới 6 giờ.
• Bệnh nhân cần nuôi dưỡng liên tục cũng không nên dùng súp tự nấu, vì không để được quá 2 giờ do lo ngại đến an toàn thực phẩm và ô nhiễm vi sinh vật. 
• Các công thức nuôi ăn làm tại nhà chỉ nên nuôi qua dạ dày ra da hay mũi-da

dày: nếu ống được đặt tại tá tràng hay hỗng tràng, công thức phải được khử trùng.

• Chú ý vệ sinh sạch sẽ các dụng cụ chế biến và cho ăn, hạn chế các mối nối để giảm nguy cơ nhiễm trùng.
• Rửa tay cẩn thận trước khi tiến hành nuôi ăn.

3.2. Đề phòng tắc nghẽn đối với công thức súp tự nấu

• Đường kính trong của các ống thông có lòng ống nhỏ (2-3 mm) và dễ bị tắc nghẽn do kết tụ các chất đạm và muối khoáng. Vì vậy thức ăn không được sệt và không chứa các thành phần có thể gây nghẽn ống.
• Ống thông nên được rửa hay tráng với 30 ml nước mỗi 4 giờ, tránh tắc nghẽn.
• Không bao giờ nên pha chất xơ vào công thức vì sẽ gây đặc thức ăn và tắc ống, nếu cần thiết chất xơ nên pha loãng với nước và cho ăn riêng.
• Sau khi pha chế công thức nên cho qua một cái rây lọc.

3.3. Đảm bảo giá trị dinh dưỡng

• Lưu ý đảm bảo giá trị dinh dưỡng, hàm lượng năng lượng của các công thức tự nấu. Nên kiểm nghiệm thành phần dinh dưỡng tại các phòng xét nghiệm tiêu chuẩn

3.4. Đối với những trường hợp đặc biệt

• Bệnh nhân phức tạp hoặc có các vấn đề về tiêu hóa, hoặc những người bệnh nặng có thể không dung nạp và duy trì với súp tự nấu, thông thường những bệnh nhân này cần những công thức nuôi dưỡng qua đường ruột đặc biệt.
• Trong dinh dưỡng của người bệnh, điều quan trọng là vệ sinh tốt để tránh nhiễm trùng đường tiêu hóa, đặc biệt nếu dinh dưỡng nhỏ giọt sau hang vi, vì acid dạ dày không thể là rào cản đối với thức ăn bị nhiễm.

4. Tăng cường dinh dưỡng cho bệnh nhân ăn qua ống thông tại nhà

4.1. Đánh giá sản phẩm dinh dưỡng

Sản phẩm nuôi dưỡng có phù hợp với bệnh nhân hay không cần được đánh giá theo các đặc điểm sau: 

• Tình trạng hệ tiêu hóa của bệnh nhân.
• Đặc điểm lý tính của công thức đó là như áp lực thẩm thấu và độ sánh.
• Hàm lượng năng lượng và các chất dinh dưỡng.
• Khả năng tiêu hóa và hấp thu của bệnh nhân.
• Các vấn đề về lâm sàng của bệnh nhân như là tình trạng dịch, điện giải và chức năng các cơ quan/hệ thống.
• Tính hiệu quả và khả năng chi trả của bệnh nhân.

Khó có thể đạt đủ nhu cầu cho người bệnh bằng các sản phẩm được làm tại

nhà, vì thế nên theo dõi cẩn thận lượng dưỡng chất nạp vào của bệnh nhân, chất thải và trọng lượng và các triệu chứng cũng nên được lưu ý để điều chỉnh phù hợp.

4.2. Soup dinh dưỡng đóng gói sẵn

Ngoài công thức súp tự nấu có thể bổ sung thêm cho bệnh nhân các bữa phụ bằng các công thức dinh dưỡng thương mại, ví dụ:

Suppro cao năng lượng có công thức dinh dưỡng năng lượng cao giúp phục hồi sức khỏe nhanh, phòng ngừa sụt cân, suy mòn.Ngoài ra còn các dòng chuyên biệt như: Suppro cerna dành cho bệnh nhân đái tháo đường, suppro bio cho các bệnh nhân gặp vấn đề tiêu hóa. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để tính đầy đủ nhu cầu năng lượng mà bệnh nhân cần cung cấp.

Việc tự nấu súp cho bệnh nhân ăn qua ống thông tại nhà đòi hỏi người chăm sóc phải có hiểu biết về dinh dưỡng để đảm bảo bệnh nhân được cung cấp đầy đủ năng lượng và vi chất dinh dưỡng, đồng thời phải tuân thủ nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm. Những lưu ý trên đây có thể một phần giúp tăng hiệu quả khi cho bệnh nhân ăn qua ống thông.

BS MAI THỊ HỒNG LAN

HINU- GIẤC MƠ DINH DƯỠNG VIỆT