Vì sao đường huyết ổn nhưng cơ thể vẫn mệt?

Với người tiểu đường, đường huyết là một chỉ số rất quan trọng. Nhiều cô/chú mỗi ngày đều đo đường, ghi lại con số và cảm thấy yên tâm khi chỉ số nằm trong khoảng mong muốn.

Điều đó hoàn toàn dễ hiểu. Kiểm soát đường huyết giúp giảm nguy cơ biến chứng và là một phần quan trọng trong quản lý bệnh.

Nhưng đường huyết ổn có đồng nghĩa với cơ thể khỏe mạnh không?

Câu trả lời là: không phải lúc nào cũng vậy. Đường huyết là một phần quan trọng, nhưng không phải toàn bộ sức khỏe. Một người có thể có chỉ số đường huyết nhìn “đẹp” trong một thời điểm, nhưng vẫn đang ăn quá ít, thiếu năng lượng, thiếu đạm, sụt cân, mất cơ hoặc có nguy cơ hạ đường huyết do ăn không khớp với thuốc.

Vì sao đường huyết đẹp chưa đủ để kết luận cơ thể khỏe?

Đường huyết đo tại nhà thường cho biết một thời điểm cụ thể HbA1c cho biết bức tranh trung bình đường huyết trong khoảng 2–3 tháng. Cả hai đều hữu ích, nhưng chúng không nói hết về sức khỏe tổng thể.

Một người vẫn cần được đánh giá thêm:

• Cân nặng có thay đổi bất thường không?
• Có mệt, yếu chân tay hoặc đi lại kém hơn không?
• Có ăn đủ năng lượng và đạm không?
• Có bị hạ đường huyết không?
• Huyết áp và mỡ máu ra sao?
• Thận, mắt và bàn chân có được kiểm tra định kỳ không?

ADA cũng khuyến nghị người tiểu đường cần nhiều kiểm tra sức khỏe ngoài đường huyết như cholesterol, xét nghiệm thận và khám mắt, vì người tiểu đường có nguy cơ cao hơn với bệnh tim, thận và mắt.

Khi nào đường huyết đẹp nhưng vẫn cần lo?

Một tình huống rất thường gặp là người bệnh ăn kiêng quá mức.

Vì sợ đường huyết tăng, nhiều cô/chú cắt gần hết cơm, bỏ trái cây, bỏ bữa phụ và ăn rất ít. Sau một thời gian, đường huyết có thể nhìn dễ chịu hơn, nhưng cơ thể lại mệt hơn.

Những dấu hiệu cần để ý gồm:

• Sụt cân không chủ đích.
• Ăn ngày càng ít.
• Nhanh mệt, chóng mặt.
• Yếu chân, đi lại chậm hơn.
• Khó đứng lên ngồi xuống.
• Hay run tay, vã mồ hôi, hồi hộp.
• Không còn hứng thú với bữa ăn.

Nếu chỉ nhìn đường huyết mà bỏ qua các dấu hiệu này, gia đình có thể bỏ lỡ tình trạng thiếu dinh dưỡng, giảm khối cơ hoặc hạ đường huyết.

Với người lớn tuổi, mục tiêu không chỉ là đường huyết đẹp. Mục tiêu còn là duy trì khả năng đi lại, tự chăm sóc, ăn uống đủ và giảm nguy cơ suy yếu.

Các tiêu chuẩn chăm sóc đái tháo đường ở người lớn tuổi nhấn mạnh rằng quản lý suy dinh dưỡng, giảm cơ và suy yếu cần dinh dưỡng tối ưu với đủ đạm, kết hợp hoạt động thể chất phù hợp.

Đường huyết thấp không phải lúc nào cũng tốt

Một hiểu lầm khác là càng thấp càng tốt.

Thực tế, mục tiêu đường huyết cần cá thể hóa. Người đang dùng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết có thể bị hạ đường huyết nếu ăn ít hơn kế hoạch, bỏ bữa hoặc dùng thuốc không khớp với bữa ăn.

ADA lưu ý ở người lớn tuổi, cần xác định liệu người bệnh có đang bỏ bữa hoặc gặp khó khăn khi dùng thuốc hạ đường huyết đúng cách hay không; mục tiêu đường huyết và điều trị có thể cần điều chỉnh để giảm nguy cơ hạ đường huyết.

Dấu hiệu hạ đường huyết có thể gồm run tay, vã mồ hôi, hồi hộp, đói cồn cào, lú lẫn hoặc mệt bất thường. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh cần xử trí theo hướng dẫn bác sĩ và liên hệ cơ sở y tế nếu triệu chứng nặng hoặc không cải thiện.

Vậy người tiểu đường nên nhìn sức khỏe tổng thể như thế nào?

Một cách dễ nhớ là nhìn 5 nhóm:

1. Đường huyết

Theo dõi đường huyết theo hướng dẫn cá nhân, không tự đặt mục tiêu quá thấp. A1C, đường đói và đường sau ăn đều cần được hiểu trong bối cảnh thuốc, tuổi, bệnh nền và nguy cơ hạ đường huyết.

2. Dinh dưỡng

Bữa ăn cần đủ năng lượng, đủ đạm, rau, chất xơ, chất béo phù hợp và phần tinh bột được cá thể hóa. Ăn đúng không phải là ăn càng ít càng tốt.

3. Sức cơ và cân nặng

Theo dõi sụt cân không chủ đích, yếu chân, giảm khả năng đi lại hoặc làm việc thường ngày. Đây là những tín hiệu quan trọng, đặc biệt ở người lớn tuổi.

4. Tim – thận – mắt – bàn chân

Người tiểu đường cần kiểm tra huyết áp, mỡ máu, chức năng thận, mắt và bàn chân theo lịch bác sĩ hướng dẫn. Đường huyết đẹp không thay thế các kiểm tra này.

5. Chất lượng sống

Người bệnh có ngủ được không, ăn có sợ hãi không, có đủ sức đi lại không, có bị lo lắng quá mức vì ăn uống không? Kiểm soát tiểu đường bền vững phải đi cùng chất lượng sống.

Kết luận

Đường huyết ổn là điều quan trọng, nhưng chưa đủ để khẳng định cơ thể khỏe mạnh toàn diện.

Người tiểu đường vẫn cần ăn đủ, giữ cơ, tránh hạ đường huyết, theo dõi cân nặng, huyết áp, mỡ máu, thận, mắt và bàn chân. Đừng chỉ nhìn một con số đẹp mà bỏ qua việc người bệnh đang mệt hơn, yếu hơn hoặc ăn ngày càng ít.

Ăn đúng không phải là ăn thật ít để chỉ số đẹp. Ăn đúng là kiểm soát đường huyết mà cơ thể vẫn được nuôi đủ, có sức và sống dễ chịu hơn mỗi ngày.