Dinh dưỡng cho bệnh nhân hội chứng kém hấp thu

Hội chứng kém hấp thu không chỉ ảnh hưởng đến tình trạng hấp thu các chất từ thực phẩm, gây ra tình trạng thiếu hụt các chất dinh dưỡng mà còn ảnh hưởng đến vấn đề tinh thần cũng như sức khoẻ tổng thể của bệnh nhân. Xây dựng một chế độ ăn uống cân bằng, đa dạng các nhóm chất giúp cung cấp đủ dưỡng chất cần thiết, giảm các triệu chứng tiêu hoá và cải thiện chất lượng sống. Trong bài viết này, cùng Suppro tìm hiểu nguyên nhân xảy ra tình trạng bệnh và dinh dưỡng hỗ trợ điều trị bệnh trong hội chứng kém hấp thu nhé.

Dinh dưỡng hỗ trợ điều trị Hội chứng kém hấp thu

1. Tổng quan hội chứng kém hấp thu

1.1 Hội chứng kém hấp thu là gì?

Tiêu hoá thực phẩm là tập hợp những tương tác phức tạp giữa các quá trình từ tiêu hoá, hấp thu, vận chuyển và bài tiết, và quá trình này dễ bị ảnh hưởng bởi các rối loạn bên ngoài. Khi tiêu hoá thức ăn các chất dinh dưỡng sẽ vào máu qua thành ruột non, máu sẽ mang các chất dinh dưỡng vào các cơ quan tiêu hoá. Tình trạng kém hấp thu xảy ra khi quá trình tiêu hoá bị rối loạn và không có khả năng hấp thu, hoặc chỉ dung nạp được một số chất dinh dưỡng từ thức ăn. 

Hội chứng kém hấp thu

1.2 Nguyên nhân hội chứng kém hấp thu

Hội chứng kém hấp thu là tập hợp nhiều triệu chứng tiêu hoá. Nguyên nhân kém hấp thu tùy thuộc vào tình trạng và biến chứng liên quan tới đường tiêu hoá. Đôi khi nguyên nhân đến từ vấn đề viêm ruột hoặc thiếu các enzym tiêu hoá để phân huỷ, tiêu hoá các chất. Có thể phân loại các nhóm nguyên nhân gây ra hội chứng như:

• Nguyên nhân từ lòng ống tiêu hoá: thiếu enzym tiêu hoá không dung nạp lactose, thiếu enzym tụy hoặc thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột,…
• Nguyên nhân do cấu trúc ống tiêu hoá: tổn thương niêm mạc ruột như bệnh celiac, bệnh viêm ruột, phẫu thuật cắt đoạn ruột non, phẫu thuật dạ dày,..
• Tổn thương niêm mạc ruột non
• Các tác nhân bên ngoài: tác dụng phụ của thuốc (thuốc nhuận tràng, thuốc kháng sinh) biến chứng xạ trị và hoá trị, khẩu phần ăn không cân đối.

1.3 Triệu chứng và biến chứng hội chứng kém hấp thu

Tình trạng thường gặp nhất ở hội chứng kém hấp thu là tiêu chảy, vì thức ăn di chuyển quá nhanh qua ruột và không thể hấp thụ được. Tiêu chảy không chỉ gây ra tình trạng khó tiêu, mà còn ảnh hưởng đến vấn đề thiếu hụt năng lượng và chất dinh dưỡng. Đồng thời, bất kỳ sự thiếu hụt chất dinh dưỡng đa lượng như protein, lipid, carbohydrate cũng đều là dấu hiệu thiếu dinh dưỡng, góp phần làm teo, mất cơ, giảm khả năng miễn dịch. Hội chứng này gây ra các triệu chứng tiêu hoá như:

• Đau bụng, chướng bụng, đầy hơi.
• Tiêu chảy và có triệu chứng tiêu phân mỡ.
• Nôn và buồn nôn.
• Giảm cân không chủ ý.
• Các chỉ số xét nghiệm gặp trình trạng thiếu hụt vitamin và khoáng chất như thiếu máu, thiếu sắt, thiếu vitamin B12,…
• Phù do suy dinh dưỡng.
• Người mệt mỏi, xanh xao, suy nhược, chóng mặt.

2. Dinh dưỡng cho bệnh nhân hội chứng kém hấp thu

Dinh dưỡng là một trong những phương pháp hỗ trợ điều trị bệnh, bằng cách bổ sung sản phẩm dinh dưỡng qua đường miệng, qua ống nuôi ăn hoặc bổ sung các enzym tiêu hoá. Tình trạng kém hấp thu cũng có thể là nguyên nhân tiềm ẩn của tình trạng suy dinh dưỡng. Bệnh nhân hội chứng kém hấp thu được cung cấp đa dạng các nhóm dưỡng chất giúp đường ruột trong việc hàn gắn các tổn thương, và cung cấp năng lượng cho cơ thể trong duy trì hoạt động hằng ngày. Vì vậy, việc làm giảm triệu chứng tiêu hoá và biến chứng lâu dài, thông qua cung cấp năng lượng giúp tăng cường sức khoẻ tổng thể và ngăn ngừa các tình trạng thiếu hụt.

Dinh dưỡng Hội chứng kém hấp thu

2.1 Chế độ ăn dinh dưỡng

• Cân bằng các nhóm chất dinh dưỡng đa dưỡng:

• Thực phẩm giàu đạm: đạm giúp duy trì khối cơ, sức mạnh của cơ thể, giảm nguy cơ bị chấn thương. Thực phẩm cung cấp giàu đạm như các loại thịt, cá, hải sản, trứng và các loại hạt, đậu,…

• Carbohydrate: cung cấp năng lượng cho cơ thể, ưu tiên thực phẩm giàu carbohydrate phức hợp  (yến mạch, ngũ cốc nguyên hạt, gạo) vì hạn chế vấn đề tăng đường huyết.
• Chất béo: ưu tiên sử dụng béo MCT vì dễ hấp thu, giúp cung cấp năng lượng và hấp thu các vitamin tan trong dầu.

• Chất xơ: thực phẩm giàu xơ được tìm thấy trong rau, củ, quả, hỗ trợ tiêu hoá, và giảm các triệu chứng của đường tiêu hoá như trào ngược axit và hội chứng ruột kích thích, vừa cung cấp vitamin và khoáng chất.

• Uống đủ nước: nước là dung môi hoà tan các chất, tăng cường quá trình trao đổi chất trong cơ thể.
• Bổ sung vitamin và khoáng chất: Tình trạng kém hấp thu làm tăng nguy cơ thiếu hụt các chất như Fe, Vitamin B12, B6, Canxi, Vitamin K,..

2.2 Nguyên tắc bổ sung dinh dưỡng

• Chia nhỏ bữa ăn: chia khẩu phần ăn đảm bảo không ăn quá nhiều trong mỗi bữa, nhưng vẫn cung cấp đủ năng lượng mà không ảnh hưởng đến khả năng tiêu hoá và hấp thu của ruột. Đồng thời, chia nhỏ giúp giảm giảm áp lực lên hệ tiêu hoá và nhu động ruột.

• Nhai kỹ: việc ăn chậm nhai kỹ giúp phân huỷ và thời gian vận chuyển thức ăn lâu hơn làm tăng lượng chất dinh dưỡng được hấp thụ.
• Tránh uống nước giữa các bữa ăn: việc này làm tăng thể tích cũng như khối lượng của bữa ăn, làm tăng cảm giác no. Đồng thời, thức ăn nhanh chóng được đưa xuống ruột già mà không được tiêu hoá một cách trọn vẹn, giảm hấp thu các chất dinh dưỡng.
• Tránh các tác nhân gây kích ứng cho đường tiêu hoá:

• Những thực phẩm chứa Gluten trong bệnh Celiac như lúa mì, lúa mạch,…Thay thế sử dụng các thực phẩm như gạo, ngô, khoai tây, đậu, hạt quinoa, và hạt diêm mạch,…
• Những thực phẩm giàu lactose như sữa và các sản phẩm sữa, phô mai,… Có thể sử dụng những sản phẩm thay thế như sữa óc chó, sữa hạnh nhân, sữa lactose free hoặc bổ sung các enzym tiêu hoá lactase
• Tránh thực phẩm gây kích thích hệ tiêu hoá: cay, mặn, thức ăn chiên nhiều dầu mỡ, cà phê, rượu,…

2.3  Soup cao năng lượng Suppro bổ sung dinh dưỡng 

Sản phẩm Soup cao năng lượng Suppro, có thể dùng bổ sung trong các bữa ăn chính hoặc bữa phụ trong ngày. Bổ sung dinh dưỡng suppro vừa tăng cường hoạt động của các enzym chống oxy hóa, tăng cường hệ miễn dịch, giúp phục hồi niêm mạc đường tiêu hoá vừa đảm bảo dinh dưỡng và năng lượng. Soup với thành phần dinh dưỡng đa dạng các nhóm chất từ đạm whey chất lượng cao BCAA, axit amin thiết yếu, nhóm chất béo từ thực vật dễ hấp thu MCT, MUFA, PUFA, bổ sung khoáng chất từ nhóm Sulfo+ chiết xuất từ súp lơ và mầm đậu xanh. Đồng thời, soup bổ sung chất xơ hoà tan FOS giúp cải thiện tiêu hoá, hỗ trợ vi khuẩn có lợi trong đường ruột.

Soup bổ sung cao năng lượng Suppro

3. Kết luận

Ở bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích điều cốt lõi phải tìm ra nguyên nhân gây ra triệu chứng bệnh, từ đó hỗ trợ cải thiện các triệu chứng và các biến chứng  của đường tiêu hoá. Đồng thời, xây dựng một chế độ ăn uống đa dạng, loại bỏ những thành phần dinh dưỡng gây kích ứng giúp tăng cường sức khỏe, hỗ trợ quá trình điều trị và ngăn ngừa các biến chứng. Vì vậy, duy trì chế độ ăn uống cân bằng, theo dõi các triệu chứng và tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị, chuyên viên dinh dưỡng để hỗ trợ tình trạng sức khỏe.

CNDD. Lê Thị Tài

HINU – Giấc mơ Dinh dưỡng Việt