Chế độ ăn cho người tiểu đường mắc bệnh gout

Tiểu đường và gout là hai loại bệnh chuyển hoá thường gặp và có mối quan hệ mật thiết với nhau. Chỉ cần mắc một trong hai, việc điều trị và ăn uống đã rất khó khăn với người bệnh, do đó khi mắc đồng thời cả tiểu đường và gout, người bệnh sẽ gặp khó khăn hơn trong điều trị và thường sẽ cảm thấy nản vì chế độ ăn uống kiêng khem nhiều. Vì vậy tư vấn dinh dưỡng và lên kế hoạch thực đơn ở những người bệnh mắc đồng thời cả hai bệnh này là rất cần thiết.

1. Mối liên quan giữa tiểu đường và bệnh gout

Bệnh tiểu đường type 2 xảy ra khi cơ thể kháng insulin và lượng đường trong máu không được vận chuyển vào tế bào. Các nghiên cứu cho thấy tình trạng này có thể gây phát triển bệnh gout và tăng axit uric máu và cũng có thể làm trầm trọng hơn tình trạng kháng insulin. Mặc dù không phải tất cả những người bị tăng axit uric máu đều bị bệnh gout, nhưng nguy cơ mắc bệnh sẽ tăng lên khi nồng độ axit uric tăng.

Một nghiên cứu năm 2010 được công bố trên Tạp chí Y khoa Hoa Kỳ đã thực hiện trên hàng nghìn người lớn và trẻ em đã phát hiện ra rằng những người có nồng độ axit uric cao hơn có nhiều khả năng mắc bệnh tiểu đường loại 2.

Một nghiên cứu năm 2014 trên Annals of the Rheumatic Diseases phát hiện ra mối liên hệ giữa bệnh gout và bệnh tiểu đường, đặc biệt cao ở phụ nữ. Các nhà nghiên cứu cho biết phụ nữ bị bệnh gout có khả năng mắc bệnh tiểu đường cao hơn 71% so với phụ nữ không bị bệnh này.

Các yếu tố khác ảnh hưởng đến bệnh tiểu đường loại 2 và bệnh gout bao gồm béo phì khi nguy cơ gout cao gấp bốn lần so với người bình thường. Ngoài ra, nguy cơ mắc cả hai bệnh còn tăng cao ở những người trên 45 tuổi.

Tiểu đường và gout là hai bệnh có mối liên quan mật thiết với nhau

2. Những khó khăn của người bệnh tiểu đường mắc bệnh gout

Nếu người tiểu đường cần kiểm soát lượng đường huyết thì người bệnh gout phải hạn chế thực phẩm giàu purin như thịt đỏ, hải sản và một số loại đậu. Điều này khiến việc kiểm soát dinh dưỡng trở nên phức tạp hơn do phải tìm thực phẩm vừa kiểm soát đường huyết, vừa không làm tăng axit uric trong cơ thể.

Ngoài ra, người bị gout thỉnh thoảng sẽ gặp cơn gout cấp. Khi lên cơn gout cấp, người bệnh cần phải dùng corticoid, một loại thuốc có thể làm tăng đường huyết rất cao làm việc điều trị cũng trở nên khó khăn hơn.

3. Chế độ ăn cho người đồng thời mắc bệnh gout và tiểu đường

3.1. Thay đổi chế độ ăn

Người tiểu đường mắc bệnh gout cần kiểm soát tốt lượng carbohydrate bằng cách chọn các loại carbohydrate phức tạp như ngũ cốc nguyên hạt, rau củ, trái cây tươi,… và thực phẩm có chỉ số đường huyết GI thấp. Ngoài ra, cần hạn chế các thực phẩm giàu purin như hải sản, thịt đỏ, nội tạng động vật và một số loại đậu.

Tăng cường chất xơ từ rau và trái cây tươi. Đặc biệt, đối với trái cây, khuyến khích người bệnh ăn nguyên trái hơn là chỉ uống nước ép. Uống đủ 1,5l nước mỗi ngày. 

Tỉ lệ các chất sinh năng lượng phù hợp:

• Carbohydrate: 55 – 60% tổng năng lượng. Ưu tiên chọn nhóm thức ăn chỉ số đường huyết trung bình, thấp. (Ví dụ: gạo lứt, yến mạch, quinoa,…)
• Chất đạm: 15 – 20% tổng năng lượng. Ưu tiên chọn nhóm thực phẩm có hàm lượng purin thấp (<150mg/100g thực phẩm). (Ví dụ: trứng, đậu hũ, hạnh nhân, óc chó,…)
• Chất béo: 20 – 25% tổng năng lượng. Trong đó 2/3 là acid béo không no. Ưu tiên chọn các nhóm thực phẩm giàu béo như hạt óc chó, hạnh nhân, macca hay dầu cá, tránh các loại thực phẩm chứa nhiều mỡ động vật, chất béo chuyển hóa.
• Trái cây nên ăn: quả mọng, lê, cam,… (hạn chế trái cây ngọt có GI cao như xoài, chuối chín)

Kiểm soát tốt tiểu đường và gout bằng cách thay đổi chế độ ăn

3.2. Tập luyện và thay đổi lối sống

Hạn chế uống bia, rượu vì việc tăng đào thải cồn sẽ làm cản trở và giảm đào thải của acid uric của cơ thể, dễ dẫn tới ứ đọng và dư thừa acid uric trong máu.

Không hút thuốc lá vì các chất có hại trong thuốc lá ảnh hưởng trực tiếp lên mạch máu, làm tăng sự rối loạn chuyển hóa trong cơ thể.

Duy trì hoạt động thể lực làm đốt cháy năng lượng, làm giảm đường máu, duy trì sức cơ và sự linh hoạt của cơ thể. Duy trì tập luyện 30 phút/ngày, ít nhất 5 ngày trong một tuần để mang lại lợi ích.

Đối với người bệnh, việc mắc đồng thời cả tiểu đường và gout thực sự sẽ gây ra một số bất cập trong đời sống, sinh hoạt và ăn uống khi phải kiêng khem quá nhiều, hơn thế nữa, khi người bệnh không kiểm soát bệnh tốt sẽ phải đối mặt với một số biến chứng nghiêm trọng. 

Trương Ái Trân 

Cử nhân dinh dưỡng 

HINU Giấc mơ dinh dưỡng Việt