Hướng dẫn chăm sóc bệnh nhân ăn qua ống thông tại nhà

Ăn qua ống thông tại nhà là một biện pháp hỗ trợ dinh dưỡng đối với những bệnh nhân gặp vấn đề không thể ăn đường miệng. Nuôi dưỡng qua ống thông tại nhà đạt được hiệu quả phụ thuộc rất nhiều vào việc người chăm sóc hiểu rõ và áp dụng kỹ thuật cho ăn qua ống thông. 

1. Các hình thức cho ăn qua ống thông

• Cho ăn kiểu liên tục: Cho ăn liên tục suốt 20 giờ không gián đoạn. 
• Cho ăn kiểu ngắt quãng: Nuôi ăn được thực hiện suốt 24 giờ với những khoảng nghỉ, ví dụ 3 giờ nuôi ăn với 2 giờ nghỉ.
• Cho ăn kiểu bolus: đưa một lượng thức ăn nhất định trong một lần cho ăn trong thời gian ngắn, có thể được lặp lại nhiều lần trong ngày  để đạt được lượng nhu cầu nuôi dưỡng cần thiết.
• Cho ăn qua đêm là lượng thức ăn sẽ được đưa vào trong dạ dày hoặc ruột trong đêm, đây là một cách nuôi ăn tiện lợi nhưng phải chú ý khi cho một lượng lớn dịch nuôi ăn có thể gây bất lợi cho bệnh nhân.

2. Tốc độ cho ăn qua ống thông

• Cho ăn kiểu bolus: đòi hỏi phải phân chia tổng khối lượng thức ăn thành bốn đến sáu cữ trong ngày. Thể tích thường từ 200 đến 400 mL thức ăn được truyền trong khoảng thời gian 15 – 60 phút trong một bữa ăn tùy thuộc vào mỗi bệnh nhân cụ thể. Có thể sử dụng ống tiêm 50ml có hoặc không có pít tông để đưa thức ăn vào qua ống thông. Phương pháp này được sử dụng đối với bệnh nhân có ống thông mũi dạ dày hoặc mở thông dạ dày ra da. 
• Cho ăn kiểu liên tục: thức ăn được đưa vào thông qua một máy bơm. Máy bơm cho ăn qua đường ruột có thể truyền tốc độ chính xác các dung dịch dinh dưỡng. Việc sử dụng máy bơm cho ăn qua đường ruột cho phép truyền khối lượng nhỏ các dung dịch nuôi dưỡng vào đường tiêu hóa trong khoảng thời gian khác nhau. Phương pháp này được dùng đối với cho ăn hỗng tràng hoặc thức ăn có hàm lượng calo cao.
• Cho ăn qua đêm có sự hỗ trợ của máy bơm cho phép bệnh nhân hoạt động vào ban ngày để thực hiện công việc, học tập và các hoạt động xã hội khác. Cho ăn có sự hỗ trợ của máy bơm cho phép bệnh nhân có được giấc ngủ không bị gián đoạn mà không cần phải điều chỉnh tốc độ dòng chảy vào ban đêm.

Xem thêm: Chú ý khi tự nấu súp cho bệnh nhân ăn qua ống thông tại nhà

3. Theo dõi và xử lý các biến chứng khi cho ăn qua ống thông tại nhà

Theo dõi hiệu quả việc cho ăn chủ yếu dựa trên trọng lượng cơ thể, sức cơ, lượng thức ăn dung nạp được và đôi khi bao gồm các xét nghiệm máu.

Theo dõi các biến chứng như: 

Tiêu chảy

Tiêu chảy là biến chứng hay gặp khi nuôi dưỡng đường ruột. Có thể phòng tránh bằng cách sử dụng công thức nuôi ăn hợp lý, vị trí và tốc độ nuôi ăn phù hợp. Khi tiêu chảy xảy ra có thể xử lý như giảm tốc độ nuôi ăn, thay đổi công thức dinh dưỡng…

Buồn nôn và nôn

Buồn nôn và nôn thường do chậm làm rỗng dạ dày, có thể xử trí bằng cách điều chỉnh công thức dinh dưỡng ít béo, giảm tốc độ cho ăn, dùng thuốc tăng nhu động ruột theo chỉ định của bác sĩ.

Táo bón

Táo bón có thể do không vận động, giảm nhu động ruột, giảm lượng nước nhập vào hoặc do thiếu chất xơ. Tham khảo cách xử lý: bổ sung đầy đủ nước, thêm chất xơ hòa tan vào công thức dinh dưỡng.

Hít sặc

Hít sặc là một biến chứng nguy hiểm có thể dẫn đến tử vong. Biến chứng này thường gặp ở bệnh nhân có yếu tố nguy cơ như: tri giác không tỉnh táo, suy giảm chức năng thần kinh, nằm ngửa, ống nuôi ăn lòng lớn, trào ngược ống tiêu hóa…Có thể hạn chế bằng cách luôn giữ đầu cao và duy trì tư thế nửa người cao trong và sau ăn

Tắc ống

Tắc ống là biến chứng thường gặp trong quá trình nuôi ăn qua ống thông. Nguyên nhân có thể do thức ăn, thuốc… Cách xử lý thường là thay ống hoặc nước ấm bơm với áp lực nhẹ. Tắc ống có thể phòng tránh bằng cách bơm tráng ống thường xuyên.

Khác

Ngoài ra còn có thể gặp các biến chứng chuyển hóa bao gồm tăng đường huyết, rối loạn điện giải, thiếu vi chất dinh dưỡng và hội chứng nuôi ăn lại. 

Nuôi dưỡng bệnh nhân ăn qua ống thông tại nhà đòi hỏi người chăm sóc phải rất tỉ mỉ, thành thạo để tăng cường hiệu quả của việc nuôi dưỡng, đồng thời kịp thời phát hiện các biến chứng có thể xảy ra để có biện pháp xử lý thích hợp.

BS MAI THỊ HỒNG LAN

HINU –  Giấc mơ dinh dưỡng Việt