TẠI SAO NGƯỜI BỆNH ĂN QUA ỐNG THÔNG TẠI NHÀ HAY BỊ GIẢM CÂN, SUY MÒN

Dinh dưỡng qua ống thông là một biện pháp hỗ trợ dinh dưỡng khá phổ biến hiện nay. Việc này mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh như cung cấp các chất dinh dưỡng, sử dụng ống thông như một đường đưa thuốc, tiết kiệm chi phí… Bên cạnh các lợi ích đó, một thực trạng mà chúng ta hay gặp phải là những người bệnh ăn qua ống thông dài ngày tại nhà thường hay gặp tình trạng sụt cân, suy mòn, suy kiệt. Vậy thì nguyên nhân gì dẫn đến tình trạng này?

1. Nguyên nhân giảm cân, suy mòn từ bệnh lý nền

Những bệnh nhân duy trì ăn qua ống thông tại nhà dài ngày thường có bệnh lý nền phức tạp ví dụ như: ung thư vùng miệng và thực quản, di chứng sau chấn thương sọ não, rối loạn nuốt, chấn thương nặng vùng hàm mặt…

Bản thân những bệnh lý nền này gây ra những rối loạn chuyển hóa trong cơ thể người bệnh, từ chuyển hóa năng lượng, chuyển hóa chất bột đường, đạm, lipid và thay đổi nhu cầu các vitamin, khoáng chất. Thông thường các phản ứng viêm trong ung thư hoặc sau chấn thương gây tăng chuyển hóa, tăng nhu cầu năng lượng so với người bình thường. 

Đồng thời, những bệnh nhân ăn qua ống thông tại nhà thường hay gắn với tình trạng nằm lâu tại chỗ. Khi đó tăng nguy cơ mắc phải các biến chứng do nằm lâu như: viêm phổi, loét tỳ đè, táo bón, teo cơ… Những biến chứng này góp phần làm nghiêm trọng thêm tình trạng yếu sức, suy mòn và sụt cân ở đối tượng bệnh nhân này.

2. Cung cấp thiếu năng lượng dẫn tới giảm cân, suy mòn

Ở nước ta hiện nay, đa số những trường hợp nuôi ăn qua ống thông tại nhà thường dùng các sản phẩm tự chế biến là các loại súp xay. Đặc điểm của các loại súp xay này là hàm lượng năng lượng thấp, thường không cân đối về tỷ lệ các chất dinh dưỡng, thiếu chất xơ, vitamin và nguy cơ cao gây tắc ống thông.

Nếu duy trì tình trạng cung cấp thiếu năng lượng, protein trường diễn so với nhu cầu người bệnh sẽ dẫn đến tình trạng sụt cân và suy mòn.  

3. Tình trạng hấp thu đường tiêu hóa ảnh hưởng tới dinh dưỡng

Chán ăn là một triệu chứng phổ biến ở bệnh nhân ung thư do rối loạn điều hòa nhu động dạ dày, ruột và rối loạn điều hòa cảm giác no. Ngoài ra, tác dụng phụ trong quá trình điều trị cũng là nguyên nhân thứ phát gây ra tình trạng chán ăn như: xạ trị vùng đầu, cổ, vùng chậu có thể làm thay đổi vị giác và khứu giác, thay đổi chức năng đường tiêu hóa… 

Rối loạn hấp thu làm giảm lượng chất dinh dưỡng vào cơ thể, có thể do khối u trực tiếp làm thay đổi niêm mạc đường tiêu hóa, do tác dụng phụ của các liệu pháp điều trị hóa trị, xạ trị gây tổn thương tới niêm mạc đường tiêu hóa, dẫn tới viêm ruột và viêm đại tràng. Hay sau phẫu thuật đường tiêu hóa làm rút ngắn thời gian tiêu hóa thức ăn, thiếu hụt enzym tiêu hóa làm giảm hấp thu chất béo, protein, và vi khuẩn ruột phát triển quá mức. Các triệu chứng trên làm giảm lượng dinh dưỡng vào cơ thể kéo dài.

4. Thiếu vi chất dinh dưỡng

Vi chất dinh dưỡng rất quan trọng trong quá trình chuyển hóa các chất, tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ liền vết thương… Nguy cơ cao thiếu vi chất dinh dưỡng, đặc biệt đối với các trường hợp ăn qua ống thông dài ngày do vitamin chủ yếu được

cung cấp thông qua các loại rau quả, trái cây tươi. Những thực phẩm này thường được cung cấp thiếu đối với người bệnh ăn qua ống thông.

Ngoài ra đối với từng bệnh nhân cụ thể, còn có các yếu tố khác tác về kinh tế, xã hội, môi trường khác nhau tác động lên việc nuôi dưỡng bệnh nhân ăn qua ống thông dài ngày. Để hạn chế tình trạng này, cần chuyên viên dinh dưỡng đánh giá tình trạng dinh dưỡng, xác định nhu cầu dinh dưỡng từ đó hướng dẫn cho người chăm sóc cách chế biến, pha chế và chăm sóc ống thông phù hợp với từng bệnh nhân. 

Bên cạnh đó, bệnh nhân nên được bổ sung thêm các sản phẩm dinh dưỡng đã được các nhà sản xuất tính toán hàm lượng, tỉ lệ năng lượng và các chất dinh dưỡng phù hợp, bổ sung thêm các vi chất dinh dưỡng cần thiết cho người bênh. Ví dụ: sản phẩm các loại súp có thể dùng qua ống thông của Suppro với hàm lượng năng lượng cao, cân bằng các chất dinh dưỡng, có các sản phẩm chuyên biệt cho bệnh nhân đái tháo đường hoặc bệnh nhân gặp các vấn đề tiêu hóa…

BS MAI THỊ HỒNG LAN

HINU-Giấc mơ Dinh Dưỡng Việt