DINH DƯỠNG Ở BỆNH NHÂN GOUT

Gout là một dạng viêm khớp do sự tích tụ axit uric cao trong máu và dinh dưỡng là chìa khóa quan trọng trong việc quản lý và điều trị bệnh gout. Dinh dưỡng giúp kiểm soát nồng độ axit uric trong máu, làm giảm hình thành tinh thể muối trong khớp, ngăn ngừa các cơn đau nhức, giảm nguy cơ tái phát và các biến chứng bệnh. Trong bài viết này, cùng Suppro tìm hiểu về bệnh lý gout và dinh dưỡng trong quản lý bệnh gout nhé!

Dinh dưỡng ở bệnh nhân gout

1. Tổng quan về bệnh gout

1.1 Bệnh gout là gì?

Gout là bệnh viêm thấp khớp biểu hiện bằng viêm khớp do tình trạng tăng axit uric máu dẫn đến sự lắng đọng tinh thể muối urat trong các khớp. Sự lắng đọng muối của axit uric thường xảy ra ở trong và xung quanh khớp bàn ngón chân cái, đầu gối và các ngón tay. Hội chứng chuyển hoá do kháng insulin làm kích thích tái hấp thu natri và axit uric tại ống thận, dẫn đến tăng tái hấp thu và nồng độ axit uric trong máu cao hơn. Nồng độ axit uric trong máu cao có mối liên quan đến chuyển hóa bệnh lý tim mạch.

1.2 Nguyên nhân gây bệnh gout

• Tăng axit uric máu: Axit uric là sản phẩm cuối cùng của quá trình phân hủy purine, chất có trong nhiều loại thực phẩm và được tổng hợp trong quá trình nội sinh, mà thận không loại bỏ hoàn toàn ra khỏi cơ thể. Khi cơ thể sản xuất quá nhiều các tinh thể axit uric có thể tích tụ trong các khớp, dẫn đến sưng, viêm và đau dữ dội.
• Chế độ ăn giàu purin: Trong chế độ ăn hằng ngày, tiêu thụ quá nhiều thức ăn chứa purin từ các loại thịt, hải sản, nội tạng động vật, rượu và bia có thể gây ra sự tích tụ quá mức các chất chuyển hóa purin dẫn đến sự tích tụ axit uric trong cơ thể.
• Và ăn nhiều protein trong thời gian dài có tác dụng phụ trong quá trình đào thải axit uric do tăng áp lực nội cầu thận và lưu lượng trong mô thận.
• Thừa cân béo phì: đây là nguyên nhân làm tăng sản xuất axit uric và làm giảm khả năng lọc thải của thận.
• Các nguyên nhân khác: như yếu tố di truyền gia đình có người mắc bệnh gout, lạm dụng thuốc, thiếu nước,…

Bệnh lý gout

1.3 Những tác hại của bệnh gout

Bệnh gout thường có 4 giai đoạn theo thứ tự lần lượt là tăng axit uric máu không triệu chứng, hình thành tinh thể muối urat, bệnh gút từng đợt và bệnh gút mãn tính. Nhìn chung nếu không được can thiệp, bệnh nhân phải chịu đựng các cơn đau đột ngột, dữ dội, kèm theo sưng và viêm khớp. Đồng thời, bệnh gout là tác nhân gây ra một số bệnh lý khác như mất khả năng vận động, béo phì, suy thận, bệnh tim mạch, tiểu đường, rối loạn chuyển hoá.

2.  Vai trò Dinh dưỡng đối với bệnh nhân gout

Việc giảm thực phẩm giàu purin như thịt đỏ, hải sản, hút thuốc, uống rượu, bia giúp duy trì sức khoẻ tổng thể và giảm các yếu tố nguy cơ liên quan đến dinh dưỡng, chống lại hội chứng chuyển hóa liên quan đến bệnh gout và tim mạch. Dinh dưỡng lành mạnh với những hoạt chất từ thực phẩm tự nhiên giúp giảm thiểu nguy cơ tăng axit uric, hạn chế hình thành tinh thể urat trong khớp, viêm khớp điển hình của bệnh gout và giảm các cơn đau, nhức. Đồng thời, dinh dưỡng hợp lý giúp kiểm soát cân nặng, giảm gánh nặng lên khớp và giảm nguy cơ mắc các bệnh như tiểu đường, rối loạn lipid máu.

3. Nguyên tắc Dinh dưỡng ở bệnh nhân gout

3.1 Chế độ ăn ở bệnh gout

• Chế độ ăn DASH: Nhấn mạnh vào ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau và các sản phẩm từ sữa ít béo, với lượng cao từ protein thực vật. Chế độ ăn ngăn chặn làm tăng huyết áp, giảm thiểu nguy cơ tim mạch chuyển hoá cũng như bệnh gout. Ngày càng có nhiều bằng chứng ủng hộ việc áp dụng chế độ ăn DASH có thể làm giảm sự kết tụ muối uric và làm giảm nồng độ axit uric trong máu.
• Chế độ ăn Địa Trung Hải: bao gồm chất béo không bão hòa, protein thực vật, ngũ cốc nguyên hạt, cá, rượu và thịt đỏ với lượng vừa phải, ngũ cốc tinh chế ít,… liên quan nhiều sức khỏe tim mạch, đái tháo đường cũng nhiều đặc điểm lợi ích tương đồng với chế độ ăn DASH. 

Chế độ ăn ở bệnh nhân gout

• Hạn chế của chế độ ăn ít purine: chế độ ăn này chỉ tập trung vào protein để giảm tải purine. Khi chất đa lượng protein giảm, sẽ làm tăng bổ sung carbohydrate hoặc chất béo để bù vào. Sự thay đổi này làm tăng tình trạng kháng insulin, dẫn đến nồng độ glucose, lipid trong huyết tương tăng cao góp phần làm trầm trọng thêm hội chứng chuyển hóa và biến chứng của bệnh.

3.2 Dinh dưỡng ở bệnh nhân gout

• Những thực phẩm nên tránh: nội tạng động vật, thịt đỏ, một số loại hải sản có vỏ như, thực phẩm có chứa đường bổ sung, nhiều đường và giảm uống các loại bia, rượu hoặc hút thuốc lá.

• Những thực phẩm nên ăn: loại thực phẩm lành mạnh nhiều rau, củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt giàu chất xơ có lợi cho điều chỉnh cân bằng đường tiêu hoá, giảm lượng thức ăn không lành mạnh, định hình lại hệ vi khuẩn đường ruột. Bổ sung protein từ các loại đậu, sữa và các sản phẩm từ sữa.

• Vitamin: Các loại vitamin như A, C tác dụng có lợi chống lại stress oxy hóa, tình trạng viêm, giảm nồng độ lắng đọc của tinh thể muối axit uric và cũng có tác dụng tương tự ở vitamin D, E.

4. Kết luận

Như vậy, chế độ ăn uống có lợi chống lại các tác nhân tăng axit uric máu và gout thường chứa nhiều vitamin, chất xơ từ rau, củ quả; axit béo không bão hòa, và được bổ sung chất khoáng, lượng protein phù hợp, chất lượng cao. Đặc biệt, chế độ ăn DASH và Địa Trung Hải được chứng minh có vai trò quan trọng trong việc giảm tỉ lệ mắc bệnh gout.

CNDD. Lê Thị Tài

HINU –  Giấc mơ Dinh dưỡng Việt