Táo bón ở người cao tuổi: Nguyên nhân và cách khắc phục

Táo bón là một vấn đề sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi. Gây ra nhiều bất tiện và khó chịu trong cuộc sống hàng ngày. Tình trạng này xảy ra khi việc đại tiện trở nên khó khăn hoặc tần suất ít hơn so với bình thường. Phân trở nên cứng và khô. Mặc dù táo bón không phải là một bệnh lý gây nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nếu không được xử lý kịp thời và đúng cách, nó có thể ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống. Trong bài viết này, cùng SUPPRO tìm hiểu các nguyên nhân gây ra táo bón ở người cao tuổi và biện pháp khắc phục tình trạng này.

1. Nguyên nhân thường gặp gây táo bón ở người cao tuổi

1.1. Chức năng hệ tiêu hóa suy giảm

Chức năng của hầu hết các cơ quan ở người cao tuổi suy giảm theo quy luật lão hóa chung. Cơ quan tiêu hóa cũng không phải ngoại lệ.

Táo bón ở người cao tuổi liên quan chặt chẽ đến sự suy giảm chức năng của các cơ quan tiêu hóa. Có thể kể đến như:

• Mất răng, cơ nhai yếu làm cho thức ăn không được cắt nhỏ. Đặc biệt là các loại thực phẩm có kết cấu khó tiêu như chất xơ trong rau, thịt nạc…
• Dạ dày co bóp kém khiến việc nhào trộn, nghiền nhỏ thức ăn kém hiệu quả. Kết quả là những loại thức ăn này xuống đến ruột non cũng khó tiêu hóa hơn.
• Nhu động ruột giảm sút theo tuổi tác. Làm chậm sự di chuyển của chất thải qua ruột và tăng nguy cơ táo bón.
• Các cơ thành bụng cũng tham gia vào hoạt động đi đại tiện hàng ngày trong động tác rặn. Theo thời gian, các cơ thành bụng mỏng và yếu đi. Việc đi ngoài cũng khó khăn hơn và làm tăng nguy cơ táo bón.

1.2. Giảm mức độ hoạt động

Hoạt động thể chất làm tăng cường nhu động ruột, giúp quá trình đại tiện dễ dàng hơn. Trong khi đó, mức độ hoạt động thể chất của người cao tuổi giảm đi đáng kể so với người trẻ. Điều này góp phần làm gia tăng nguy cơ táo bón.

1.3. Thay đổi trong chế độ ăn uống

Người cao tuổi thường có xu hướng ăn những đồ ăn mềm, ít chất xơ. Một phần do vấn đề răng miệng, khả năng nhai hoặc sở thích cá nhân. Như đã biết, chất xơ đóng một vai trò rất quan trọng trong việc hình thành khối phân (chất xơ không hòa tan) và làm mềm phân (chất xơ hòa tan). Sự giảm sút trong việc tiêu thụ chất xơ có thể dẫn đến tình trạng táo bón.

Bên cạnh đó, người cao tuổi thường uống khá ít nước. Nước có tác dụng trong việc làm mềm khối phân, từ đó việc đi ngoài sẽ dễ dàng hơn. Nếu tiêu thụ nhiều chất xơ không hòa tan mà uống không đủ nước có thể càng làm gia tăng tình trạng táo bón.

1.4. Tác dụng phụ của các thuốc điều trị bệnh

Người cao tuổi là đối tượng có nhiều vấn đề về sức khỏe. Thường phải sử dụng nhiều loại thuốc khác nhau. Một số loại thuốc có tác dụng phụ làm giảm nhu động ruột, tăng nguy cơ táo bón.

Các loại thuốc thường gặp có thể kể đến như: thuốc giảm đau opioid, thuốc chống trầm cảm, thuốc điều trị Parkinson, thuốc điều trị viêm loét dạ dày…

2. Cách khắc phục vấn đề táo bón ở người cao tuổi

Như đã phân tích ở trên, có nhiều nguyên nhân khiến người cao tuổi dễ bị táo bón hơn. Có những nguyên nhân không thể thay đổi được như sự suy giảm chức năng các cơ quan. Những nguyên nhân khác chúng ta có thể can thiệp thay đổi để khắc phục vấn đề táo bón: thay đổi chế độ dinh dưỡng, tăng vận động…

2.1. Thay đổi chế độ dinh dưỡng

Chất xơ và nước là hai yếu tố ảnh hưởng nhiều đến tính chất khối phân, giúp phân mềm và tạo khối để dễ dàng di chuyển trong lòng ruột.

Người cao tuổi nên bổ sung thêm chất xơ vào chế độ ăn. Chất xơ không hòa tan chủ yếu có trong các loại rau xanh. Chất xơ hòa tan có nhiều trong các loại trái cây, ngũ cốc nguyên cám… Các loại rau nên được cắt nhỏ, nấu mềm đề phù hợp với khả năng nhai của người cao tuổi. Hạn chế các loại rau quá nhiều xơ và cứng như măng, măng khô, rau lá già… Khi lựa chọn các loại quả, chú ý nên chọn quả chín, mềm. Cắt nhỏ giúp dễ tiêu hóa hơn.

Bổ sung đủ nước cho người cao tuổi cũng là một yếu tố quan trọng trong việc phòng ngừa táo bón. Lượng nước sẽ phụ thuộc vào cân nặng, tình trạng sức khỏe, mức độ hoạt động và nhiệt độ môi trường. Trung bình, lượng nước khuyến cáo một ngày cho người cao tuổi theo cân nặng là khoảng 30-35ml/kg. Với những người có bệnh lý phải hạn chế dịch như bệnh tim mạch, bệnh thận… cần thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị.

Suppro Bio – Sản phẩm có chứa lợi khuẩn và chất xơ hòa tan (FOS) giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, dự phòng táo bón. Suppro Bio được thiết kế dưới dạng soup pha, cao năng lượng, rất phù hợp với những đối tượng khó khăn khi nhai nuốt và cần bổ sung thêm năng lượng, nâng cao sức khỏe.

Xem thêm sản phẩm: Suppro Bio: Dinh dưỡng cho người bệnh rối loạn tiêu hoá

2.2. Tăng cường vận động

Vận động giúp tăng cường nhu động ruột, giúp làm giảm táo bón. Người cao tuổi nên vận động thường xuyên, lựa chọn các hoạt động phù hợp với tình trạng sức khỏe hiện tại. Một số hoạt động đơn giản mà các ông bà có thể lựa chọn để duy trì sức khỏe, sự dẻo dai như đi bộ, đạp xe, bơi, đánh cầu lông, làm vườn, các công việc nhà…

Kết luận

Táo bón là vấn đề gây ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống thể chất và tinh thần ở người cao tuổi. Hiểu rõ các nguyên nhân và biết cách khắc phục giúp người cao tuổi không còn lo lắng quá nhiều, cũng như có một cuộc sống khỏe mạnh, hạnh phúc hơn.

BSNT. Nguyễn Thị Thảo

HINU – Giấc mơ dinh dưỡng Việt