Bệnh nhân ung thư nên ăn gì, kiêng gì? – Những điều bạn cần nhớ!

Chuyên gia dinh dưỡng ung thư Lisa Statner, tại Trung tâm Ung thư USC Norris (trực thuộc Trường Y khoa Keck của Đại học Nam California) cho biết: “Chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò then chốt trong quá trình điều trị và phục hồi của bệnh nhân ung thư”. Vậy, bệnh nhân ung thư nên ăn gì, kiêng ăn gì? Cùng khám phá bài viết dưới đây để có câu trả lời nhé!

1. Bệnh nhân ung thư nên ăn gì?

Nếu bạn đang chống chọi với căn bệnh ung thư, hãy đảm bảo rằng bạn cần nạp đủ các nhóm thực phẩm thiết yếu sau:

Chất đạm

Protein đóng vai trò thiết yếu trong quá trình điều trị ung thư, giúp sửa chữa các mô bị tổn thương và đẩy nhanh quá trình hồi phục của người bệnh. 

Các nguồn cung cấp protein tuyệt vời bao gồm thịt nạc, thịt gia cầm, cá, trứng. Các sản phẩm từ sữa ít béo như sữa chua Hy Lạp, sữa và phô mai cũng là lựa chọn lý tưởng. 

Đặc biệt, các nguồn protein thực vật từ các loại hạt và đậu (như đậu nành, đậu lăng,…) cũng rất quan trọng vì chúng cung cấp hàm lượng vitamin và khoáng chất dồi dào.

Xem thêm: TĂNG CƯỜNG PROTEIN CHO NGƯỜI BỆNH CÓ CẦN THIẾT KHÔNG?

Chất béo lành mạnh

Mặc dù cơ thể cần chất béo để hoạt động nhưng người bệnh nên chọn lọc loại chất béo nạp vào cơ thể để tránh những vấn đề về sức khỏe. 

Chất béo lành mạnh, bao gồm chất béo không bão hoà đơn và chất béo không bão hoà đa, được chứng minh là rất tốt cho sức khỏe. 

Cá hồi, cá trích, cá cơm, quả óc chó, bơ, dầu oliu,… là những nguồn cung cấp dồi dào chất béo tốt mà người bệnh nên ưu tiên bổ sung trong chế độ ăn uống.

Trái cây và rau quả

Rau củ quả là nền tảng của chế độ ăn lành mạnh vì chúng chứa lượng lớn các vitamin và khoáng chất thiết yếu cho cơ thể. Bên cạnh đó, chúng còn rất giàu chất xơ, giúp tăng cường sức khỏe đường ruột, giảm cholesterol, kiểm soát đường huyết và duy trì cân nặng hợp lý. 

Hơn nữa, trái cây và rau quả còn là nguồn cung cấp dồi dào các chất chống oxy hóa giúp bảo vệ cơ thể khỏi tổn thương, giảm viêm và à hỗ trợ ngăn ngừa sự phát triển của ung thư.

Để tối đa hóa lượng vitamin và khoáng chất từ rau củ quả, hãy nhớ “ăn theo màu sắc cầu vồng” – nghĩa là lựa chọn đa dạng các loại rau củ quả với màu sắc khác nhau.

Carbohydrate lành mạnh

Carbohydrate là nguồn cung cấp năng lượng dồi dào và chứa nhiều dưỡng chất. Khi lựa chọn carbs, hãy ưu tiên các thực phẩm được chế biến tối thiểu, chẳng hạn như lúa mì nguyên cám, cám và yến mạch. Chúng rất giàu chất xơ hòa tan, giúp duy trì vi khuẩn đường ruột có lợi. Chất xơ hòa tan cũng thúc đẩy sản xuất các axit béo chuỗi ngắn (SCFAs) – những yếu tố góp mặt vào nhiều quá trình trong cơ thể, từ trao đổi chất đến sửa chữa tế bào.

Uống nhiều nước

Nước đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì các hoạt động trao đổi chất, hỗ trợ cơ thể đào thải độc tố và củng cố hàng rào bảo vệ, góp phần nâng cao sức đề kháng và cải thiện hệ miễn dịch cho bệnh nhân ung thư.

Theo khuyến cáo, lượng nước cần thiết cho bệnh nhân ung thư mỗi ngày dao động từ 2 – 2.5 lít. Tuy nhiên, tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe và mức độ hoạt động của mỗi người, lượng nước này có thể thay đổi. Nếu bệnh nhân có biểu hiện nôn ói, tiêu chảy, cần bổ sung thêm nước để bù lại lượng dịch bị mất.

Bên cạnh việc uống nước lọc, bệnh nhân có thể tăng cường lượng nước nạp vào cơ thể bằng cách uống sinh tố trái cây, ăn cháo, súp, rau củ mọng nước,…

2. Bệnh nhân ung thư nên kiêng ăn gì?

Bên cạnh việc chú trọng bổ sung các thực phẩm tốt cho sức khỏe, người bệnh ung thư cũng cần lưu ý kiêng khem hợp lý để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình điều trị và sức khỏe tổng thể. 

Dưới đây là một số nhóm thực phẩm cần hạn chế hoặc loại bỏ khỏi chế độ ăn của bệnh nhân ung thư:

Các sản phẩm từ sữa chưa tiệt trùng

Sữa chua tươi, sữa chua tự làm và các loại phô mai mềm như phô mai Brie, Camembert,… là những sản phẩm từ sữa chưa tiệt trùng được nhiều người ưa chuộng. Tuy nhiên, tiềm ẩn trong những thực phẩm này là nguy cơ chứa các vi khuẩn gây hại cho sức khỏe, đặc biệt đối với bệnh nhân ung thư.

Hệ miễn dịch của bệnh nhân ung thư thường suy yếu do ảnh hưởng của chính căn bệnh này và quá trình điều trị. Việc tiêu thụ các sản phẩm sữa chưa tiệt trùng có thể khiến họ dễ mắc các bệnh do vi khuẩn, làm gia tăng nguy cơ nhiễm trùng, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và quá trình điều trị.

Trứng sống

Trứng gà là thực phẩm giàu dinh dưỡng và người bệnh ung thư hoàn toàn có thể bổ sung vào khẩu ăn hàng ngày. 

Tuy nhiên, người bệnh cần tuyệt đối tránh ăn trứng sống, lòng đào hoặc các món trứng chưa được nấu chín kỹ. Lý do là vì trứng sống có thể chứa vi khuẩn Salmonella gây ngộ độc thực phẩm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe vốn đã yếu ớt của bệnh nhân.

Do vậy, cách tốt nhất để thưởng thức trứng là nấu chín hoàn toàn. Bạn có thể chế biến trứng theo nhiều cách như luộc, ốp la, chiên, xào,… Lưu ý thêm rằng, không nên cho trứng sống vào sinh tố, vì đây cũng là một nguy cơ tiềm ẩn cho vi khuẩn xâm nhập.

Thực phẩm chưa rửa sạch

Việc rửa sạch thực phẩm, ngay cả khi chúng được dán nhãn “đã rửa trước”, là bước vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. 

Bụi bẩn, vi khuẩn có thể bám trên bề mặt sản phẩm, kể cả những loại có vỏ mà bạn không ăn. Việc rửa sạch sẽ giúp loại bỏ những tác nhân gây hại này, bảo vệ sức khỏe, đặc biệt là đối tượng dễ bị tổn thương như bệnh nhân ung thư.

Hải sản, thịt chưa nấu chín

Các loại thịt chưa được nấu chín kỹ, cùng với hải sản sống như hàu, tiềm ẩn nguy cơ cao gây ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn và vi-rút. 

Để đảm bảo an toàn cho sức khỏe, bạn cần nấu chín thịt và gia cầm đến nhiệt độ bên trong tối thiểu được khuyến cáo. Cụ thể:

• Thịt bò, thịt lợn, thịt bê và thịt cừu: 63 độ C
• Thịt bò xay: 71 độ C
• Gia cầm: 74 độ C
• Cá và động vật có vỏ: 63 độ C

Thực phẩm có hương vị mạnh

Các phương pháp điều trị ung thư như hoá trị, xạ trị có thể gây ra nhiều tác dụng phụ khó chịu như loét miệng, đau họng, buồn nôn, nôn mửa,…

Nếu tiêu thụ các loại thực phẩm hay đồ uống nào có vị cay, chua, chát có thể khiến làm vết loét thêm đau rát. Ngoài ra, thực phẩm có hương vị mạnh cũng có thể kích thích buồn nôn hoặc làm cho tình trạng này trở nên trầm trọng hơn.

Thay vào đó, hãy ưu tiên các món ăn thanh đạm, có hương vị dịu nhẹ, dễ tiêu để giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi.

Thực phẩm và đồ uống gây mất nước

Uống đủ nước là điều vô cùng quan trọng khi bạn đang trong quá trình điều trị ung thư.

Việc ăn hoặc uống những thứ gây mất nước có thể khiến các tác dụng phụ trở nên nghiêm trọng hơn. Do đó, người bệnh nên hạn chế các bữa ăn nhiều muối, đồ uống có cồn và caffeine vì chúng cũng có tác dụng lợi tiểu. Thay vì chờ đến khi khát mới uống, hãy chủ động uống nước thường xuyên trong ngày để bù nước cho cơ thể.

Đồ ăn vặt

Hầu hết các loại đồ ăn vặt thường có hàm lượng dinh dưỡng thấp nhưng lại chứa nhiều muối và chất béo không tốt cho sức khỏe.

Muối trong đồ ăn vặt có tác dụng lợi tiểu, dẫn đến mất nước – điều vô cùng nguy hiểm cho bệnh nhân ung thư, những người vốn cần bổ sung nước đầy đủ mỗi ngày. Hơn nữa, vị nồng của các món ăn vặt có thể kích thích buồn nôn, khiến tình trạng ăn uống của người bệnh vốn đã khó khăn càng thêm tồi tệ.

Thực phẩm chế biến sẵn

Các loại thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói,… thường chứa nhiều muối, chất phụ gia và các chất bảo quản, có thể gây hại cho sức khỏe người bệnh và ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình điều trị.

Thay vào đó, hãy ưu tiên lựa chọn thực phẩm tươi sống và tự chế biến ở nhà để đảm bảo sức khỏe. 

3. Ăn gì để hạn chế tác dụng phụ?

Điều trị ung thư thường đi kèm với nhiều tác dụng phụ như chán ăn, buồn nôn, khô miệng… ảnh hưởng đến khẩu vị và khả năng ăn uống của bệnh nhân. Để đối phó với những tình trạng này, người bệnh có thể áp dụng một số mẹo sau:

• Đối với tình trạng chán ăn: Thay vì ăn 3 bữa lớn như thông thường, bạn hãy chia nhỏ thành 5-6 bữa ăn nhẹ. Bên cạnh đó, nên ưu tiên các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng, dễ tiêu hóa như bơ, các loại hạt, trứng, đậu phụ, trái cây và rau quả,… để cơ thể hấp thụ tốt nhất. 
• Đối với tình trạng buồn nôn: Thay vì ăn một lúc nhiều, bạn hãy chia nhỏ thành nhiều bữa ăn nhẹ trong ngày, đồng thời nhai thật kỹ thức ăn để dạ dày dễ tiêu hóa hơn.  Bên cạnh đó, hãy tránh xa những món ăn có mùi quá nồng và ưu tiên các loại thức ăn dễ tiêu như bánh mì, khoai tây,… Một số loại trái cây như cam, quýt hay gia vị như gừng cũng có thể giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn.
• Đối với tình trạng khô miệng: Để giảm khô miệng, hãy uống thật nhiều nước và lựa chọn những loại thức ăn mềm như bơ, táo nghiền, cháo, súp,… Ngoài ra, nhai kẹo cao su hoặc ngậm kẹo cứng không đường cũng là cách hiệu quả để kích thích tiết nước bọt. Tuy nhiên, nên tránh kẹo bạc hà vì nó có thể làm khô miệng nghiêm trọng hơn. 
• Đối với các thay đổi về khẩu vị: Hãy làm mới vị giác bằng cách nhai kẹo cao su hoặc ngậm kẹo cứng. Ngoài ra, bạn có thể biến tấu các món ăn quen thuộc bằng cách kết hợp chúng với nhiều loại nước sốt khác nhau. Nếu không thích ăn thịt, hãy thay thế bằng các nguồn thực phẩm giàu protein khác như đậu phụ, đậu hũ, đậu nành, đậu lăng,…
• Đối với tình trạng đau miệng và họng: Để giảm đau miệng và họng, bạn nên ăn hoặc uống những thức ăn và đồ uống có nhiệt độ bình thường, không quá nóng hay quá lạnh. Nên chọn các loại thức ăn mềm, dễ nuốt như cháo, súp, trứng, sữa, sinh tố, nước ép trái cây,… Đồng thời, hãy hạn chế tối đa các món ăn cay, chua để không làm tình trạng thêm trầm trọng. 
• Đối với tình trạng tiêu chảy: Khi bị tiêu chảy, bạn nên uống nhiều nước và ưu tiên tiêu thụ các loại thực phẩm giàu Kali như khoai tây, chuối, đào,… để bù lại lượng nước và chất điện giải đã mất. Việc bổ sung thêm sữa chua với các lợi khuẩn sẽ giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, giảm tình trạng tiêu chảy. Bên cạnh đó, bạn nên tránh các loại thực phẩm kích ứng như đồ cay nóng, dầu mỡ, đồ uống có ga để tình trạng không trở nên nghiêm trọng hơn.
• Đối với tình trạng táo bón: Táo bón có thể được cải thiện bằng cách uống đủ nước mỗi ngày, kết hợp với việc bổ sung nhiều chất xơ từ các loại thực phẩm như bánh mì nguyên cám, ngũ cốc, rau xanh đậm lá và các loại đậu. Mận khô hoặc nước ép mận là những thực phẩm tự nhiên có tác dụng nhuận tràng rất tốt. 

Xem thêm:

Sụt cân ở người bệnh ung thư và giải pháp

Các vấn đề tiêu hóa thường gặp ở bệnh nhân ung thư và cách khắc phục

4. Một số câu hỏi thường gặp

Dưới đây là phần giải đáp của chuyên gia về một số thắc mắc thường gặp liên quan tới chế độ ăn uống của người bệnh ung thư. 

Thực phẩm nào có thể tiêu diệt tế bào ung thư? 

Mặc dù chưa có loại thực phẩm nào được chứng minh là có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư hoàn toàn, nhưng có một số loại thực phẩm chứa các hợp chất có thể ức chế sự phát triển và thúc đẩy tế bào ung thư tự tiêu hủy. Nổi bật trong số đó là nghệ, trà xanh, tỏi, rau họ cải, quả mọng, cá béo và rau lá xanh. 

Đường có nuôi dưỡng tế bào ung thư không?

Đúng là đường (glucose) là nguồn cung cấp năng lượng chính cho mọi tế bào, bao gồm cả tế bào ung thư và tế bào khỏe mạnh. Tuy nhiên đây không phải là nguồn thức ăn duy nhất của tế bào ung thư. 

Nếu hạn chế hoặc loại bỏ hoàn toàn đường khỏi chế độ ăn uống thì cơ thể sẽ sử dụng các nguồn năng lượng khác như protein và chất béo dự trữ để duy trì hoạt động của tế bào. Tình trạng này nếu diễn ra trong một thời gian dài không những không thể khiến tế bào ung thư ngừng phát triển mà còn gây ra những hậu quả nghiêm trọng như sụt cân, suy dinh dưỡng, ảnh hưởng tới quá trình điều trị. 

Thịt đỏ có gây ung thư không?

Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ hoặc thịt chế biến sẵn làm tăng nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, loại thực phẩm này lại là nguồn cung cấp dồi dào protein, sắt và vitamin B12 nên không cần kiêng hoàn toàn. 

Bạn nên hạn chế lượng thịt đỏ tiêu thụ ở mức 500g (thịt đã nấu chín) hoặc tối đa 750g (thịt sống) mỗi tuần và tránh hoàn toàn thịt chế biến sẵn. 

Nước ép trái cây có thể giúp chống lại ung thư không?

Không có bằng chứng khoa học nào chứng minh nước ép trái cây có thể giúp chống lại hoặc chữa khỏi ung thư, đặc biệt là khi ung thư đã được chẩn đoán. 

Chế độ ăn Ketogenic có giúp chống lại ung thư không?

Chế độ ăn ketogenic rất ít carbohydrate và rất khó để tuân theo. Đã có một số thử nghiệm lâm sàng nhưng những bằng chứng thu được cho thấy chế độ ăn này không mang lại bất kỳ lợi ích nào đối với bệnh nhân ung thư.

Xem thêm: Dinh Dưỡng Ung Thư: Có Nên Bỏ Đói Tế Bào Ung Thư?

Tôi có thể uống rượu khi bị ung thư không?

Không. Uống rượu hay đồ uống có cồn sẽ ảnh hưởng tới quá trình điều trị của bạn  và có thể khiến các tác dụng phụ trở nên trầm trọng hơn. 

Xem thêm: Suppro- Giải pháp dinh dưỡng cân bằng cho người bệnh ung thư

Hi vọng những nội dung hữu ích có trong bài viết trên sẽ giúp bạn giải đáp được thắc mắc “bệnh nhân ung thư nên ăn gì, kiêng gì?” để từ đó xây dựng cho mình chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp hỗ trợ quá trình điều trị đạt hiệu quả cao. 

Suppro là giải pháp dinh dưỡng dạng soup cao năng lượng đầu tiên chứa nhóm Sulfo+ từ thực vật, là công thức nghiên cứu ĐỘC QUYỀN bởi Viện Nghiên cứu Thực phẩm chức năng – RIFF. Suppro dùng bổ sung trong các bữa ăn chính hoặc thay thế bữa phụ trong ngày, giúp đảm bảo dinh dưỡng và năng lượng cần thiết cho bệnh nhân ung thư và người bệnh đang trong quá trình hồi phục sức khỏe.

SULFO+ – NHÓM HOẠT CHẤT SINH HỌC TỪ THỰC VẬT

Nhóm Sulfo+ độc quyền được nghiên cứu bởi viện RIFF. Nhóm Sulfo+ là sự kết hợp độc đáo của 3 hoạt chất sulforaphane chiết xuất từ mầm súp lơ xanh và kẽm, selen hữu cơ chiết xuất từ mầm đậu xanh, mang lại hiệu quả sinh học cao.

CÔNG DỤNG

 CUNG CẤP NĂNG LƯỢNG CAO

Công thức dinh dưỡng năng lượng cao giúp phục hồi sức khỏe nhanh, phòng ngừa sụt cân, suy mòn

 DUY TRÌ VÀ PHỤC HỒI KHỐI CƠ

Đạm whey chất lượng cao chứa BCAA giúp tái tạo và phục hồi khối cơ
Bổ sung các acid amin thiết yếu không tự tổng hợp được cho cơ thể
Arginine giúp tăng liên kết mô, hỗ trợ quá trình làm lành vết thương

 NHÓM CHẤT BÉO THỰC VẬT DỄ HẤP THU

Hệ chất béo thực vật MUFA, PUFA, MCT dễ hấp thu, tốt cho tim mạch

 BỔ SUNG NHÓM SULFO+ VÀ NANO CURCUMIN

Nano Curcumin và Sulforaphane giúp tăng miễn cường sức mạnh của hệ miễn dịch
Selen hữu cơ giúp tăng cường hoạt động của các enzyme chống oxy hóa
Kẽm hữu cơ giúp cải thiện vị giác, phục hồi niêm mạc đường tiêu hóa